|
Ásgrímur Sverrisson hefur komið víða við í kvikmyndaheiminum undanfarna áratugi.Hann hefur skrifað kvikmyndahandrit, gert kvikmyndir og sjónvarpsleikrit, stýrt sjónvarpsþáttum, gagnrýnt kvikmyndir, skrifað greinar og ritstýrt Landi og sonum, málgagni íslenskra kvikmyndagerðarmanna. Þá var Ásgrímur ennfremur einn af upphafsmönnum Eddu verðlaunanna og hann heldur úti einum viðamesta kvikmyndavef landsins, www.asgrimur.is. Kviku lék forvitni á að vita meira um þennan fjölhæfa mann.
Hvenær vaknaði áhugi þinn á kvikmyndum?
Ég man tæplega eftir mér öðruvísi. Fyrir nokkrum árum rakst ég á yfirlýsingu sem ég hafði skrifað átta ára, þar sem sagði að ég vildi verða kvikmyndagerðarmaður, hellarannsóknarmaður og landafræðingur þegar ég yrði stór. Hellarannsóknirnar kláraði ég að miklu leyti á æskuárunum, landafræðinni hef ég enn áhuga á og kvikmyndagerðarmaður kallast ég.
Segðu mér frá því þegar þú og félagar þínir fóruð að gera stuttmyndir.
Um þrettán ára aldurinn var þörfin orðin frekar knýjandi. Þann veturinn fékk ég félaga mína Hall Helgason (sem síðar stofnaði Loftkastalann) og Stefán Hjörleifsson (síðar gítarleikara Nýdanskrar og Bítlavinafélagsins) til liðs við mig. Við fengum síðan skólann okkar, Lækjarskóla í Hafnarfirði, til að kaupa tökuvél, ljós og sýningarvél. Hvernig við fórum að því skil ég ekki, kannski vorum við bara svona kappsfullir í framan. Ekkert er æskumanninum ofviða. Í janúar 1978 gerðum við okkar fyrstu mynd, Dagur í lífi skólapilts. Þær komu síðan á færibandi næstu árin og urðu stöðugt metnaðarfyllri. Alls gerði ég í samstarfi við þessa og aðra félaga mína um tylft mynda á árunum 1978-1984 eða ca. tvær á ári að meðaltali þannig að sköpunarkrafturinn var býsna mikill.
1978 tókum við þátt í stofnun Samtaka áhugamanna um kvikmyndagerð (SÁK) og það félag hélt síðan árlega keppnishátíð í nokkur ár. Er skemmst frá því að segja að við Hafnfirðingarnir tókum þessa hátíð ávallt með trompi öll árin sem við kepptum. Þá voru einnig komnir til sögu aðrir félagar okkar í Hafnarfirði, t.d. Helgi Már Jónsson sem nú er látinn og Viggó Bros. sem að stóðu Davíð Þór Jónsson og Steinn Ármann Magnússon (síðar Radíusbræður) ásamt félögum sínum Einari Guðmundssyni, Inga Hafliða Guðjónssyni og Bjarna Einarssyni. Þessar myndir okkar unnu einnig verðlaun á stuttmyndahátíðum erlendis.
Aðalkeppinautarnir voru klíka úr Álftamýrarskóla og síðar Versló. Friðrik Þór Friðriksson sat í dómnefnd einnar hátíðarinnar á þessum tíma og sagði muninn á myndunum vera þann að hjá Verslingunum drykku allir kók í partíunum og hlýddu foreldrum sínum en hjá okkur drykkju menn brennivín stíft, létu öllum illum látum í partíum og dytti alls ekki í hug að ansa foreldrunum. Aðeins einn úr Verslóklíkunni hefur haldið áfram afskiptum af kvikmyndagerð, Þorfinnur nokkur Ómarsson.
Viðfangsefnin voru auðvitað fyrst og fremst það sem unglingum stendur næst, leit að sjálfsmynd, samskipti, hitt kynið, staða innan hópsins o.sv.frv. Þetta voru yfirleitt frekar raunsæislegar myndir en gjarnan kryddaðar allskyns slappstikki og stundum ljóðrænu – enda var maður ungur og viðkvæmur. Maður var auðvitað að tjá sig og upplifanir sínar með þessum verkum en það var einnig mikill metnaður hjá manni að gera hlutina vel tæknilega og á sem faglegastan hátt.
Varstu snemma ákveðinn í að læra kvikmyndagerð?
Já, í raun var ég alltaf ákveðinn að leggja þetta fyrir mig þannig að ég tók þessu aldrei sem einhverju áhugamáli heldur sinnti því af innlifun og tók þetta mjög alvarlega. Í skóla skyldi ég við fyrsta tækifæri, það var alltaf stefnan. Það gerðist hinsvegar ekki fyrr en ég var 26 ára og hafði þá náð mér í töluverða reynslu í bransanum.
Hvaða skóla fórstu í og hvers vegna?
Ég spáði lengi í þetta en valið stóð á milli Bandaríkjanna og Bretlands. Kannski fyrst og fremst vegna tungumálsins en að auki finnst mér kvikmyndir og sjónvarp þessara þjóða tala hvað skýrast til mín. Sjálfsagt að hluta vegna þess að maður er mótaður af því sem maður elst upp við. Það þýðir ekki að ég kunni ekki að meta það sem aðrir hafa fram að færa.
Ég fékk síðan augastað á tveimur skólum, American Film Institute (AFI), einum virtasta skólanum í Los Angeles og National Film and Television School (NFTS) í Bretlandi sem þykir einn besti kvikmyndaskóli í heiminum. Sótti fyrst um í National ´86 en var þá hafnað enda vilja þeir helst ekki taka inn nema undir 25 ára og ég var þá 22. Sótti síðan aftur um National ‘89 og einnig AFI. Var samþykktur inn á leikstjórnarbraut AFI, fyrstur Íslendinga að mér skilst, en ákvað að sækja aftur um National að ári, því þeir höfðu gefið sterklega í skyn að ég myndi komast inn 1990. Það varð úr og þangað hélt ég. Ég var hrifinn af NFTS vegna þess að hann hafði mjög gott orðspor, bauð upp á mjög góða aðstöðu og lagði ennfremur töluverða peninga í verkefni nemenda. Og fyrst og fremst snýst hann um að gera myndir í stað þess að tala um þær. Þar var ég í fjögur ár og útskrifaðist 1994. Það var mikil upplifun, bæði feykilega erfitt og krefjandi en líka spennandi og skemmtilegt.
Hvað ertu ánægðastur með af því sem þú hefur gert?
Maður er auðvitað aldrei alveg nógu ánægður og ástæðan er í raun einföld: það er svo skrambi erfitt að koma hugmyndunum útúr höfðinu á manni og í eitthvað form sem virkar. Kvikmyndagerð er endalaus barátta við tímaleysi, peningaleysi, andleysi og sinnuleysi, eiginlega alveg óháð því hvaða tíma, peninga, andríki og harðfylgni maður býr yfir. En stundum tekst manni að komast nálægt því sem maður sá fyrir sér og það er mjög góð tilfinning. Dæmi um það er lokamyndin mín frá NFTS, “Ferðin að miðju jarðar”. Ég var líka frekar sáttur við lítið og látlaust verk sem ég gerði fyrir Sjónvarpið fyrir nokkrum árum og kallaðist “Heimsókn”. Fyrir mörgum árum, áður en ég fór í nám, gerði ég heimildarmynd fyrir Sjónvarpið um Guðjón Samúelsson arkitekt sem mér fannst heppnast frekar vel. Og ef við förum enn aftar þá gerði ég mynd árið 1979 sem hét “Fyrsta ástin” og þykir afar vænt um. Hún virkaði á þennan óútskýranlega hátt sem allar góðar myndir eiga sameiginlegt, eitthvað sem er meira heldur en samanlögð summa alls þess sem í verkinu er.
Hverju ertu að vinna að núna?
Þessa dagana er ég að undirbúa hátíðarútgáfu Lands & sona vegna komandi Edduverðlauna. Við ætlum að gefa út veglegt blað og litprentað í fyrsta skipti. En þessa mánuðina er ég fyrst og fremst að sinna handritsskrifum og því tilheyrandi. Ég hef nýlokið við að skrifa handrit ásamt samstarfsmanni mínum Marteini Þórissyni. Við höfum selt það til bresks fyrirtækis og hugmyndin er að filma það hér á næsta ári. Við Marteinn erum svo að fara að skrifa handrit að bíómynd fyrir eitt stærsta framleiðslufyrirtæki á Írlandi. Það er byggt á hugmynd sem þeir komu með til okkar og báðu okkur um að skrifa. Síðan erum við Marteinn með tvö önnur verkefni í skjóðunni sem bíða frekari úrvinnslu.
Hvað er að frétta af Eddu verðlaununum?
Allt gott. Þau verða haldin í fjórða sinn þann 10. nóvember næstkomandi og verða örugglega glæsilegri en nokkru sinni fyrr. Ég er óskaplega feginn að sitja í stjórn þetta skiptið í stað þess að standa í framlínunni, enda er framkvæmdastjórnin í mjög öruggum höndum Þóreyjar Vilhjálmsdóttur. Ástæðan fyrir því að ég lagði á mig þá sturlun að setja upp Edduna þrjú ár í röð var svo ég gæti einn daginn bara mætt sem hver annar gestur og notið kvöldsins – jafnvel bara setið heima og horft á herlegheitin í sjónvarpinu! Nú er Eddan komin á legg og til að vera. Ég er mjög stoltur af henni.
Hvað einkennir góða kvikmynd?
Þetta sem ég talaði um áðan, hið óútskýranlega element sem er ótalið þegar allt hefur verið lagt saman. Ella Fitzgerald talaði um svingið, Austin Powers kallaði það mojo. Kvikmyndin er tæki til að skoða fólk að innan og utan, vonir þess og þrár, drauma og martraðir, veruleika og tengsl þess við umhverfi sitt. Áhorfandinn á það skilið að sjá á tjaldinu fólk sem honum kemur við, snerta hann á einhvern hátt. Hann á líka skilið að fá að heillast af töfrum kvikmyndarinnar, að vera skemmt. Sönn skemmtun er ekki bara afþreying, heldur miklu fremur innlifun.
Hvað finnst þér um íslenska kvikmyndagerð og íslenskt kvikmyndaumhverfi? Ef góð kvikmynd felst í hinu óútskýranlega má segja að almennt séu íslenskar myndir frekar auðskýranlegar. Það er leitun að íslenskri mynd sem nær því að kallast heilsteypt kvikmyndaverk með fullsköpuðum persónum og vel saman settri frásögn. Hér gef ég mér að það sé eftirsóknarvert markmið og á ekkert erindi við þá sem vilja annað. Maður upplifir mjög oft góðum hugmyndum klambrað saman svo úr verður minna en til stóð. Hinsvegar má segja að þróunin sé í jákvæða átt. Ýmsar myndir sem komið hafa fram að undanförnu lofa góðu um framhaldið og ég veit að margt gott er að gerjast í bransanum. Hvað starfsumhverfið varðar þá bind ég vonir við að það sé færast til betri vegar með nýjum kvikmyndalögum og fyrirhuguðum sjónvarpssjóði. Þó veltur mikið á hvernig á verður haldið. Það sem verður þó alltaf erfitt við að eiga er uppbygging kvikmyndakúltúrs, að til sé í landinu nægilega mikill áhugi og ástríða gagnvart möguleikum kvikmyndarinnar sem listforms. Því tel ég líklegt að stórt spurningamerki muni hanga yfir tilvist íslenskra kvikmynda og kvikmyndaumhverfis um langa hríð enn.
|
