Mikið hefur verið rætt og ritað um stöðu og framtíð íslensks máls að undanförnu og kallað eftir frekari rannsóknum, ekki síst á máli ungs fólks. Forsenda slíkra rannsókna eru aðgengilegar heimildir um raunverulega málnotkun eins og hún birtist í ræðu og riti. Til að hægt sé að rannsaka talmálið þarf að hljóðrita og skrá nákvæmlega tal fólks.
Nýsköpunarsjóður styrkti því verkefnið ,,Hvernig tala ungir Íslendingar í byrjun 21. aldar?” Verkefnið fólst í því að hljóðrita tal ungs fólks, annars vegar við jafnaldra og hins vegar við sér eldra fólk til að hægt væri að fá samanburð á málnotkun þess eftir viðmælendum og aðstæðum. Slíku efni hefur ekki verið safnað áður. Hljóðritaðar voru um 3 klukkustundir af samræðum 12 einstaklinga.
Upptökurnar eru stafrænar og samtölin voru skráð nákvæmlega í umritunarhugbúnaði (Transcriber) sem tengir saman hljóð og texta þannig að hægt sé að leita í gögnunum. Hugbúnaðurinn geymir gögnin á XML formi þannig að hægt sé að meðhöndla þau með ýmiss konar leitar- og greiningarforritum. Samið var við þátttakendur um að gögnin yrðu öllum aðgengileg þannig að þau nýtist sem flestum, t.d. í kennslu og kennsluefnisgerð, í orðabókagerð, við rannsóknir í málfræði og tungutækni o.s.frv.
Gengið hefur verið þannig frá gögnunum sem safnað var og unnið úr innan verkefnisins að þau nýtist í tengslum við annað talmálsefni sem safnað hefur verið á undanförnum árum, t.d. í verkefnunum ,,ÍS-TAL - Íslenskur talmálsbanki” (samtöl fullorðins fólks; sjá nánar: http://www.hi.is/~eirikur/istal/) og ,,Tilbrigði í setningagerð” sem nú er unnið að undir stjórn Höskuldar Þráinssonar prófessors við Háskóla Íslands fyrir öndvegisstyrk RANNÍS. Með því móti verður smám saman til gagnabanki með fjölbreytilegu efni úr töluðu máli sem kemur öllum sem fjalla um mál og málfræði til góða. Eins munu gögnin verða sett í textaleit Orðabókar Háskólans ásamt öðru efni sem safnað hefur verið.
Vefsíðunni er ætlað að kynna verkefnið og gefa sýnishorn af gögnunum sem safnað hefur verið. Gerð er grein fyrir efnissöfnuninni og aðferðum við skráningu, þ.á.m. Transcriber-umritunarforritinu Transcriber (ókeypis) og möguleikum þess. Meðal annars er sagt frá undirbúningi og framkvæmd rannsóknarinnar, gefið yfirlit yfir samtölin og þátttakendurnar, og birt dæmi um hljóð- og textaskrár. Í fyrstu atrennu er ekki gefinn beinn aðgangur að gögnunum í heild en stefnt er að því að hægt verði að leita í þeim þegar fram í sækir.
Um framkvæmd rannsóknarinnar og viðtalanna sá Sigrún María Ammendrup.
Umsjónarmaður verkefnisins er Ásta Svavarsdóttir fræðimaður á Orðabók Háskólans.